Portret: Anneke Mengerink

Mijn achtergrond

Na de middelbare school ben ik naar de kunstacademie gaan. Ik miste daar een theoretisch kader, dus besloot ik Algemene Cultuurwetenschappen te gaan studeren aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Daarna heb ik nog een master Kunstbeleid en Management afgerond aan de Universiteit Utrecht. Vervolgens heb ik in wisselende rollen in het onderwijs gewerkt, onder andere als docent, als studieleider en als onderwijsadviseur.

anneke mengerink

Hoe ontwikkel je een onderwijsprogramma, hoe stel je leerdoelen op, en hoe vertaal je dit in onderwijs – ik weet hoe de onderwijsinspectie scholen beoordeelt. Ik weet wat je wel en niet van scholen kunt vragen en hoe je een curriculum ontwikkelt. Door mijn ervaring kan ik cultuureducatie goed in het brede perspectief van onderwijsontwikkeling plaatsen.

Wat ik doe

Bij Cultuur Oost werk ik met mijn team voor alle basisscholen in Gelderland; voor scholen waar een rijk cultureel aanbod is en voor scholen in gebieden waar in de nabije omgeving weinig tot geen aanbod is. We willen alle kinderen in aanraking laten komen met kunst en cultuur. In mijn werk als cultuuradviseur kijk ik naar wat er kan.

Ik begeleid en adviseer projectleiders Cultuureducatie met Kwaliteit over de uitvoering van hun plannen binnen het programma. Mijn werk is veelzijdig: ik ondersteun ze bijvoorbeeld bij de fondsaanvraag en coach ze bij de lastige onderdelen van hun takenpakket. Ik ben kritisch, maar denk altijd met de projectleider mee. Ik zie wat ze al bereikt hebben en onderzoek met hen wat er nog meer mogelijk zou kunnen zijn.

Daarnaast organiseer ik zogenaamde communities of practice. In zulke themagroepen kunnen projectleiders van elkaars werk leren. Allerlei thema’s passeren de revue. Hoe creëer je bijvoorbeeld draagvlak voor cultuureducatie binnen je team? Je kunt wel een cultuurprogramma op een school introduceren, maar hoe zorg je ervoor dat de leerkrachten daar enthousiast aan meedoen, dat de school het echt als haar eigen project beschouwt?

Ik voer ook ambitiegesprekken met scholen. In zulke gesprekken begeleid ik de school bij het formuleren van ambities voor cultuureducatie. Hoe wil je dat cultuureducatie bijdraagt aan de ontwikkeling van een kind? Wat wil je dat het kind heeft meegemaakt of ervaren op het gebied van cultuureducatie? Leerkrachten hebben het vaak over zelfvertrouwen, presentatievaardigheden, of artistiek vermogen – maar hoe ziet dat er dan precies uit? Misschien is het antwoord: een stil kind dat opbloeit en uit zichzelf het podium betreedt. Dan is de volgende vraag: met welke activiteiten kun je dat aanmoedigen?

Tenslotte ben ik betrokken bij curriculum.nu, een groot, landelijk onderwijsontwikkelingsplan, waar ik vanuit Cultuur Oost feedback geef op het deel dat over kunst en cultuur gaat.

Wat cultuureducatie kan doen

Ik vind cultuureducatie belangrijk, omdat het kinderen uitdaagt op andere manieren naar de wereld te kijken; er is geen goed of fout, het is niet zo simpel als 1+1 = 2. Als ze de kans krijgen om creatief te werken, kunnen ze een andere kant van zichzelf laten zien. Dat geeft zelfvertrouwen, en is heel belangrijk voor hun ontwikkeling.

Bovendien moeten scholen nadenken over de maatschappij van de toekomst. We weten niet welke complexe problemen we later zullen tegenkomen. Om goed voorbereid te zijn, hebben we creatieve denkkracht nodig. Cultuureducatie gaat niet alleen om mooie dingen maken, het draait ook om doorzettingsvermogen. Je hebt een idee en dat moet je gaan verbeelden. Dat is niet altijd makkelijk. Het is geen vaardigheid die je wel of niet hebt, het is iets wat je kunt oefenen.

Daarnaast mag kunst er ook gewoon zijn om de kunst. Er zijn immers genoeg kinderen die daar buiten school niet mee in aanraking komen. Het is belangrijk dat de school hierin een rol speelt. Ik herinner me zelf nog levendig de magie van het theater, toen ik met school voor het eerst naar een theatervoorstelling ging. Als je daar dan voor het eerst zit, blijkt de wereld ineens groter te zijn dan je eigen woonplaats. Het geluid, het licht, het spel, dat doet iets met je. Er gebeurt iets op toneel dat je in het dagelijks leven nog nooit hebt gezien, en dat geeft je een ander perspectief. Die nieuwe blik, die gun ik ieder kind.

tekst: Nikki Dekker