Portret: Annet Nieuwenhuizen

Wat cultuureducatie kan doen

Ik heb vroeger zelf ontzettend mazzel gehad met mijn lagere school. Iedere leerkracht daar had een eigen specialisatie; de meester van groep 8 kon goed zingen, een andere meester kon heel goed tekenen en schilderen, en een andere juf leerde ons om wandkleden te maken. Iedereen deed dat weliswaar binnen z’n eigen groep (het was natuurlijk nog beter geweest als het schoolbreed was gegeven), maar gedurende die acht jaar kwam er zoveel voorbij: xylofoons, papier-maché, Oost-Indische inkt, zelfs linoleum gutsen. Dat is nog behoorlijk link; regelmatig moest de EHBO-kit gehaald worden omdat er weer iemand per ongeluk in zijn duim had gegutst.

annet nieuwenhuizen

Mijn kinderen zijn later naar dezelfde school gegaan, maar toen was het al zo veranderd. Zo uitgebreid als ik die lessen heb gehad, hebben zij ze nooit ervaren. Zo zie je maar: cultuureducatie staat of valt enorm met de leerkracht die je krijgt. Juist daarom is het zo belangrijk dat cultuureducatie op een structurele manier georganiseerd wordt.

Mijn achtergrond

Ik ben zelf heel muzikaal; als kind kreeg ik blokfluit- en pianoles. Na het VWO wilde ik naar het Conservatorium om piano te studeren. Niet dat ik professioneel muzikant wilde worden, helemaal niet. Doordat ik zelf zo’n leuke docent op de muziekschool had gehad, zag ik mezelf dat ook doen. Toen ik eenmaal afstudeerde was het echter halverwege de jaren ’80, en stonden er nauwelijks nog vacatures open op de muziekscholen.

Ik besloot een tweede studie te volgen om muziekdocent binnen het regulier onderwijs te kunnen worden. Ik liep stage bij verschillende soorten scholen, onder andere als ‘muziekconsulent’ – eigenlijk een voorloper van wat ik nu bij Cultuur Oost doe. Tijdens mijn afstuderen onderzocht ik verschillende schoolwerkplannen muziek. Dat heeft weer veel affiniteit met het werk dat ik nu doe binnen het programma Cultuureducatie met Kwaliteit.

Wat ik doe

Binnen Team Educatie ben ik een groot deel van de tijd bezig met de begeleiding van grote en kleine CMK-projecten; soms is er een overkoepelend plan voor zeventien verschillende scholen, andere keren gaat het om een individuele school. In het begin praat ik vooral veel met de school; kijken wat haalbaar is, hoe ze hun plan het best kunnen opzetten. Daarna is het een kwestie van het proces in de gaten houden. We kiezen voor een benadering vanuit de school, maar daar zitten uitdagingen aan vast: wat is je ambitie, hoe ga je je doel bereiken, wat heb je daarvoor nodig en heb je daar eigenlijk wel geld voor?

Vanuit Team Educatie ben ik betrokken bij het opleiden van interne cultuurcoördinatoren en de post-HBO-opleiding tot cultuurbegeleider. Binnen beide projecten geeft ik trainingen, bijvoorbeeld in financiën, coaching en verandermanagement. Veranderingen op de werkvloer overkomen je niet zomaar; je kunt je erop instellen en er op een bewuste manier mee omgaan. Dat heeft natuurlijk ook met het draagvlak onder de leerkrachten te maken. Een veelgehoorde klacht is: ‘Ik moet al zoveel, ik kan dit niet, moet dit nu ook nog’ – het is aan ons om daar goed mee om te gaan.

Hoe ik werk

Een van de leukste aspecten aan mijn werk vind ik de relaties die je op de lange termijn termijn opbouwt. Daarnaast houd ik ervan om technische dingen uit te kunnen leggen, of mee te denken met iemand die me ineens wanhopig belt. Ik heb veel geduld, en ik heb er oprecht plezier in om overdrachtelijk bezig te zijn; om af en toe een beetje die docentenrol aan te kunnen nemen.

Het belangrijkste wat ik mensen leer is om op hun handen te gaan zitten. Je hoeft niet alles voor de ander op te lossen, liever niet zelfs. Het is beter om samen te kijken: wat past er dan wel bij jou? Uiteindelijk moet het toch uit de docent zelf komen. Het is mijn hoop dat zowel de leerlingen als de leerkrachten een manier vinden om hun eigen creativiteit in te zetten. Voor mij is muziek een soort tweede taal, waarin ik mezelf kan uitdrukken. Ik hoop dat ieder mens de ruimte en tijd krijgt om te ontdekken wat kunst voor hen kan betekenen, en welke taal bij hen past. Daarom is cultuureducatie ook zo belangrijk: het brengt al die disciplines, van dans tot poëzie, voor ieder kind op de basisschool dichterbij.