Verslag Springplank procesgericht werken

Vrijdagmiddag 12 april 2019. Met de Koningsspelen net achter de rug komen twintig leerkrachten en professionals uit het primair en voortgezet onderwijs bijeen voor een training procesgericht werken. Kunstenaars Lobke Meekes en Marcelle Hilgers begeleiden ons vanmiddag in ons creatieve proces en hoe we dit zelf kunnen begeleiden in de klas.

Training Procesgericht werken, IDKR8, foto DanielleCorbijn

In de ruimte staan omgekeerde emmers met kussentjes erop en houten bankjes. Aan een waslijn hangen leerdoelen van culturele competenties en in het midden van de ruimte liggen geruite theedoeken op de grond met de teksten ‘Creatief vermogen’, ‘Onderzoekend vermogen’ en ‘Reflecterend vermogen’. De energie hangt in de lucht.

DP3_0560DanielleCorbijn

Lobke Meekes van IDKR8, fotografie Danielle Corbijn

Creatief proces

Wat is een creatief proces? We kunnen hier natuurlijk over praten, maar beter is het zelf te ondergaan. En het wordt gemakkelijker om er taal aan te geven. Taal die concreet en begrijpbaar is. Marcelle en Lobke zetten een creatief proces in gang, opgedeeld in verschillende fasen, waarin competenties als waarnemen, creëren, analyseren en samenwerken een rol spelen. De eerste opdracht is het fotograferen van structuren en patronen. Iedereen gaat met z’n mobieltje op pad, in en buiten het lokaal, om foto’s te maken van luchtroosters, snoeren van verduisteringsgordijnen, de constructie van een stoelpoot, patronen op de muur of het plafond. Wat valt hierin op? We kijken, onderzoeken of en wanneer iets een patroon was en komen in een flow.

springplank Foto Anneke Mengerink

Patronen maken

Terug in het lokaal staan er verschillende zakjes en bakjes met houten blokjes, Kapla, wasknijpers, rolletjes en staafjes. De opdracht is om met 20 stukjes materiaal van hout of karton op een zwart vierkant karton een patroon te creëren. Daar moeten we dit patroon spiegelen. Het goed bekijken van je patroon, analyseren en onderzoeken spelen hierin een belangrijke rol. De patronen variëren van 20 aan elkaar geknepen wasknijpers tot patronen die zowel op het platte vlak als in de hoogte uitgewerkt zijn. Uiteindelijk moeten we samenwerken met elkaar om tot een gezamenlijk patroon te komen.

Op basis van de opdrachten reflecteren we. Is dit een creatief proces? Waarom? Hoe is het in gang gezet? En hoe zijn de competenties onderzoekend, creërend en reflecterend vermogen hierin verwerkt? We definiëren de begrippen ‘creëren’, ‘onderzoeken’ en ‘reflecteren’. Mooie definities als ‘Creëren is iets maken vanuit je verbeelding’ en ‘Onderzoeken is het verkennen van mogelijkheden’ volgen eruit. Waardevol is het gesprek dat volgt. Hoe krijgen de definities van deze begrippen vorm in je school en in je klas. Hoe is dit zichtbaar? Bij het begeleiden van een creatief proces is het belangrijk om waardevrij te observeren en om vragen te stellen die prikkelen en aanzetten tot een creatief proces.

Geruite theedoeken ‘Creatief vermogen’, ‘Onderzoekend vermogen’ en ‘Reflecterend vermogen’, foto DanielleCorbijn

Vragen leren stellen

Wat is waardevrij observeren? Wat is hier aan de hand? Lobke en Marcelle tonen een foto van een man in pak op zijn knieën voor de zitbank met zijn handen in zijn haar. Een variëteit aan antwoorden volgt. Niet allemaal waardevrij merken we, dit is dus best lastig. Dan gaan we weer zelf aan de slag. Met een foto en een doelstelling van een van de culturele competenties in de hand formuleren we open vragen. Vragen die een creatief proces opstarten bij de antwoorder. Welke vragen stel je daarna? Een lastige, maar mooie oefening!

Wat levert de middag op?

De middag levert veel inspiratie, nieuwe inzichten en energie. De afwisseling tussen doen en hierop reflecteren vind ik aangenaam. Wil jij ook geïnspireerd worden en nieuwe inzichten opdoen om een creatief proces te begeleiden in je klas? In juni wordt de basistraining nog een keer aangeboden. In het najaar volgt de verdiepingsmodule waarin verder gewerkt wordt. Hoe zet je de culturele competenties en leerdoelen effectief in en hoe geef je die vorm in een les? Ook wordt er gedifferentieerd in de vier leeftijdsfasen om het creatieve proces goed te laten aansluiten bij je leerlingen.

Anneke Mengerink

Door

Anneke Mengerink

Als adviseur ondersteun ik schoolbesturen bij de ontwikkeling van een visie op cultuureducatie en ik werk met teams aan de ontwikkeling van kunstonderwijs.

Stel een vraag